කාබනික රසායනය 4 – කාබනික සංයෝග නාමකරණය 2

මෙම සතියේ පාඩමින් අප බලාපොරොත්තු වන්නේ කාබනික සංයෝග නාමකරණය පිළිබඳව තවදුරටත් ඉගෙනීමට යි. ඉදිරි සිද්ධාන්ත සාකච්ඡා කිරීමට ප්‍රථම අමතර යමක් ඔබ වෙත කිව යුතු ය. එනම් මෙම කාබනික සංයෝග වල ව්‍යුහය ඇඳීම පිළිබඳව යි.

මෙම පාඩම් පෙළ සැකසීමේ පහසුව සඳහා කාබනික සංයෝග වල ව්‍යූහය ඇඳ දැක්වීමේ දී එක්තරා සම්මත ආකාරයක් භාවිතා කරන බව පෙර ලිපියේ සඳහන් කරන ලදී. ඇත්තෙන්ම එය ජාත්‍යන්තරව වැඩි වශයෙන් පිළිගන්නා ආකාරය යි. නමුත් විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයේ බොහෝ විට ලැබෙන්නේ සංයෝගයේ කාබන් පරමාණු සියල්ල, අකුරින් ලියා දක්වනු ලබන ව්‍යූහයන් ය. පහත උදාහරණය බලන්න.

CodeCogsEqn (32).gif

මෙම සංයෝගය පහත ආකාර දෙකට ම ඇඳ දැක්විය හැක.

0001.jpg
ආකාරය 1
0001.png
ආකාරය 2

කාබනික රසායනය අධ්‍යනයේ දී සම්පූර්ණත්වය උදෙසා මෙම ආකාර දෙකම ඔබ විසින් පුරුදු වීම වඩා උචිත ය. මෙම පාඩම් පෙළෙහි ඉහත දැක්වෙන දෙවන ආකාරය භාවිතා වන නිසා මෙහි එලෙස ඇඳ ඇති යම් සංයෝගයක් හමු වූ විට එය පළමු ආකාරයෙන් ද ඇඳ බලන්න. මෙය කිහිප වරක් කිරීමෙන් මෙම ව්‍යූහ දෙආකාරය ම ඔබට ඉතා පහසුවෙන් පුහුණු වනු ඇත. උසස් පෙළ විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයේ රචනා හා ව්‍යූහගත රචනා කොටසෙහි දී පිළිතුරු සැපයීමට පළමු ආකාරය භාවිතා කිරීම වඩා සුදුසු ය.

එයත් සිහියේ තබාගනිමින් දැන් නැවතත් පාඩමට යොමු වෙමු. පෙර ලිපියේ සඳහන් කරන ලද කාබනික සංයෝග නාමකරණයෙහි පියවර අනුපිළිවෙල ඔබට මතක ඇති. එහි පළමු පියවර වන්නේ සංයෝගයේ අඩංගු ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩය හඳුනා ගැනීමයි. ඒ පිළිබඳව මෙම ලිපියෙන් සලකා බලමු.

කාබනික සංයෝගයක අඩංගු ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩය හඳුනා ගැනීම සඳහා ප්‍රමුඛතා අනුපිළිවෙලක් සකසා ඇත. එයින් දැක්වෙන්නේ ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩවල ප්‍රමුඛතාව අඩු වන අනුපිළිවෙල යි. එය පහත පරිදි වේ.

0001
ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩ වල ප්‍රමුඛතාව අඩු වන අනුපිළිවෙලට සකස් කරන ලද ශ්‍රේණිය

යම් සංයෝගයක ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩ කිහිපයක් පවතින අවස්ථාවකදී එම සංයෝගය හැසිරෙන්නේ ප්‍රමුඛතා ශ්‍රේණියේ වඩා ඉහලින් පවතින ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩයට අනුව ය. ඒ අනුව එහි ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩය වන්නේ ප්‍රමුඛතා ශ්‍රේණියේ වඩා ඉහලින් පවතින ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩය යි. පහත උදාහරණ කිහිපය සලකා බලන්න.

උදාහරණය 1 :-

0002.png

මෙම සංයෝගයේ ඇල්කොහොල සහ කාබොක්සලික් අම්ල යන ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩ හඳුනාගත හැක. මෙවායින් ප්‍රමුඛතා ශ්‍රේණියේ වඩා ඉහලින් පවතින්නේ කාබොක්සලික් අම්ල ය. එබැවින් ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩය කාබොක්සලික් අම්ල කාණ්ඩය වේ.

උදාහරණය 2 :-

0003.png

මෙම සංයෝගයේ ඇමීන, කීටෝන සහ එස්ටර යන ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩ ත්‍රිත්වය හඳුනාගත හැක. මෙවායින් ප්‍රමුඛතා ශ්‍රේණියේ වඩා ඉහලින් පවතින්නේ එස්ටර වේ. මේ නිසා ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩය වන්නේ එස්ටර කාණ්ඩය යි.

සරල ක්‍රමයක්

මෙම ප්‍රමුඛතා ශ්‍රේණිය මතක තබාගැනීමට පහසු ක්‍රමයක් පහත දැක්වේ.

“අම්ල ව්‍යුත්පන්න කරනවා විෂ! කාබොනිල් ඔක්සිහරණය වෙනවා ඇල්කොහොල බවට! Aye!”

මෙය තෝරාබේරා ගත යුත්තේ මෙසේ ය.

අම්ල – 1. කාබොක්සලික් අම්ල.

දෙවනුව ‘ව්‍යුත්පන්න කරනවා’ යන්නෙන් කියැවෙන්නේ කාබොක්සලික් අම්ල ව්‍යුත්පන්න පිළිබඳව යි.

අම්ල ව්‍යුත්පන්න – 2. එස්ටර, 3. ඇමයිඩ

පසුව ‘විෂ’ යන්නෙන් කියැවෙන්නේ නයිට්‍රයිල කාණ්ඩය පිළිබඳව යි. (නයිට්‍රයිල හි -CN ව්‍යුහය ඇති බැවින් සයනයිඩ් යන්න සංකේතවත් කර ඇත. සයනයිඩ් විෂ ප්‍රභේදයකි.)

විෂ – 4. නයිට්‍රයිල

පසුව දැක්වෙන්නේ කාබොනිල්, ඇල්කොහොල බවට ඔක්සිහරණය වන බවයි. කාබොනිල් කාණ්ඩ වන්නේ ඇල්ඩිහයිඩ සහ කීටෝන කාණ්ඩ යි.

5. ඇල්ඩිහයිඩ, 6. කීටෝන

මෙම කාබොනිල් සංයෝග ඇල්කොහොල බවට ඔක්සිහරණය කළ හැකි බව පසුව ඔබ විසින් ඉගෙන ගනු ඇත. මේ නිසා මීළඟට පවත්නේ ඇල්කොහොල කාණ්ඩය යි.

7. ඇල්කොහොල

Aye! A – ඇමීන (amine), y – ඇල්කයින (alkyne), e – ඇල්කීන (alkene)

8. ඇමීන, 9. ඇල්කයින, 10. ඇල්කීන

පසුව පවතින නයිට්‍රො කාණ්ඩය ඔබ විසින් මතක තබාගත යුතුය.

මෙලෙස ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩ වල ප්‍රමුඛතා ශ්‍රේණිය ඔබට මතක තබාගත හැක.

දැන් මෙම කොටස පුහුණු වීම සඳහා අභ්‍යාසයක් සිදු කරමු.

අභ්‍යාසය 2

පහත දැක්වෙන එක් එක් සංයෝගයෙහි අඩංගු ප්‍රධාන ක්‍රියාකාරී කාණ්ඩය නම් කරන්න.

අභ්-යාසය 2-001.jpg

මෙයින් අනතුරුව ඇත්තේ සංයෝගයේ ප්‍රධාන දාමය තේරීම, එයට අදාල නාම මූලය තේරීම හා එහි ඇති ද්විත්ව/ත්‍රිත්ව බන්ධන සඳහා වන ප්‍රත්‍ය නාම මූලයේ අගට එකතු කිරීම යි. එය මීළඟ ලිපියෙන් සාකච්ඡා කරමු.

PDF ලෙස ඩවුන්ලෝඩ් කරගන්න : කාබනික රසායනය 4 – කාබනික සංයෝග නාමකරණය 2

පසුගිය සතියේ පළ වූ අභ්‍යාසය සඳහා පිළිතුරු: අභ්‍යාසය 1 – පිළිතුරු

Advertisements

One Reply to “කාබනික රසායනය 4 – කාබනික සංයෝග නාමකරණය 2”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s