කාබනික රසායනය 7 – ඇල්කයින නාමකරණය

ඇල්කයින යනු ත්‍රිත්ව බන්ධන අඩංගු හයිඩ්‍රොකාබන සංයෝග ය. උසස් පෙළ විෂය නිර්දේශය යටතේ ත්‍රිත්ව බන්ධන එකකට වඩා වැඩි සංයෝග නාමකරණය දැනගැනීම අවශ්‍ය නොවේ.

ඇල්කයින නාමකරණය කරනු ලබන්නේ ද ඇල්කීන නාමකරණය කරනු ලබන ආකාරයට ම ය. වෙනස වන්නේ මෙහිදී නාමය අවසන් වන්නේ -ene ප්‍රත්‍යයෙන් නොව -yne ප්‍රත්‍යයෙන් වීම යි.

ප්‍රධාන කාබන් දාමය හඳුනා ගැනීම හා නම් කිරීම

  • ප්‍රධාන කාබන් දාමය වන්නේ ත්‍රිත්ව බන්ධනය අඩංගු දිග ම කාබන් දාමය යි.
  • ප්‍රධාන කාබන් දාමය නම් කිරීමේ දී සිදු කළ යුතු වන්නේ, එහි අඩංගු කාබන් පරමාණු සංඛ්‍යාවට අනුරූපී නාම මූලය සඳහා -yne ප්‍රත්‍යය එකතු කිරීම යි.
  • එනම් පහත දැක්වෙන සංයෝගයේ ප්‍රධාන කාබන් දාමයේ නාමය pentyne වේ.

0001.jpg

කාබන් දාමය අංකනය කිරීම

  • කාබන් දාමය අංකනය කළ යුත්තේ ත්‍රිත්ව බන්ධනය අඩංගු වන කාබන් පරමාණු යුගලය සඳහා අවම අංක ලැබෙන පරිදි ය.
  • එනම් පෙර සඳහන් කරන ලද සංයෝගයේ නාමය පහත පරිදි ලිවිය හැක.
0001
2-pentyne
  • ද්විත්ව හා ත්‍රිත්ව බන්ධන යන දෙකම අඩංගු වන විට ප්‍රධාන කාබන් දාමය අංකනය කිරීමේදී ප්‍රමුඛත්වය හිමිවන්නේ ද්විත්ව බන්ධනය වෙතට ය. එනම් ද්විත්ව බන්ධනය අඩංගු වන කාබන් පරමාණු සඳහා අවම අංක ලැබෙන පරිදි ප්‍රධාන කාබන් දාමය අංකනය කළ යුතු ය.
  • උදාහරණයක් ලෙස පහත දැක්වෙන සංයෝගයේ නාමය දෙස බලන්න.
0002
hex-1-en-4-yne

ආදේශ කාණ්ඩ නම් කිරීම හා සම්පූර්ණ නාමය ලියා දැක්වීම

  • ආදේශ කාණ්ඩ නම් කිරීම හා සම්පූර්ණ නාමය ලියා දැක්වීම පෙර පරිදි ම සුපුරුදු ලෙස සිදු කළ යුතු ය.
  • අපට හමුවන සරලත ම ඇල්කයිනය වන්නේ ethyne ය. එය සමහර තැනෙක acetalyne ලෙස ද නම් කරයි.

0003

  • මෙසේ එකම කාබනික සංයෝග වලට විවිධ නාම ඇති අවස්ථා අපට බොහෝ හමු වේ. ඒ පිළිබඳව එතරම් වද වීම අවශ්‍ය නැත. නමුත් ප්‍රධාන කාබනික සංයෝග සඳහා එම නම් දැන සිටීම ප්‍රයෝජනවත් විය හැක. කෙසේ වෙතත් කාබනික සංයෝග සඳහා IUPAC නම් ඇත්තේ එකක් පමණි.

ඇල්කයින නාමකරණය සඳහා උදාහරණ

0004
pent-2-en-4-yne
0005
5-ethyl-2-methyl-3-heptyne
0006
2-fluoro-2,5-dimethyl-3-hexyne
0007
1,4-dichloro-2-butyne

ඇන් පසුගිය කරුනු ද මතක් කරගනිමින් අභ්‍යාසයක් සිදු කරමු.

අභ්‍යාසය 4

පහත දැක්වෙන සංයෝග සඳහා වන නිවැරදි IUPAC නාමය දී ඇති නාමයන් අතරින් තෝරන්න.

hex-3-ene
Correct.
hex-3-yne
3-hexyne
hex-3 ene
3hexene

1,2-dibromoethene
Correct.
1,2-dibromo-ethene
1,2-dibromoethyne
1,2-bromoethene
acetalene dibromide

4-ethyl-2-methylnonane
Correct.
4-ethyl-2-methyloctane
4-ethyl-2-methyldecane
4-methyl-2-ethylnonane
2-methyl-4-pentylhexane

3-ethylpentane
Correct.
3-ethylpentene
3-ethylpentan
3ethylpentane
pent-3-ethylane

1-bromo-1,2-dichloropropane
Correct.
3-bromo-2,3-dichloropropane
2,3-dichloro-1-bromopropane
2,3-dichloro-1-bromo-propane
1-bromo-1,2-dichloro-propane

2,3,3-trimethylhexane
Correct.
2-methyl-3,3-dimethylhexane
2,3,3-dimethylhexane
2,3-dimethyl-3-propylbutane
2,3,3-trimethyl-hexane
prop-1-yne
Correct.
1 propyne
1-propyn
propyn
1-propene
1-chloro-4-methylpentane
Correct.
5-chloro-2-methylpentane
2-methyl-5-chloropentane
5-chloro-1,1-dimethylbutane
1-chloro 2-methyl-pentane
4-methyl-2-pentyne
Correct.
2-hexyne
hex-2-yne
2 hexyne
4-methyl-2-pentene
hex-1-en-3-yne
Correct.
5-penten-3-hexyne
1-penten-2-hexyne
1-penten-3-hexYne
hex-1-ene-3-yne

PDF ලෙස ඩවුන්ලෝඩ් කරගන්න: කාබනික රසායනය 7 – ඇල්කයින නාමකරණය

Advertisements

One Reply to “කාබනික රසායනය 7 – ඇල්කයින නාමකරණය”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s